Okresowe tworzenie się pokrywy lodowej na greenach oraz fairwayach jest powszechnym zjawiskiem na polach golfowych Europy Północnej. Zalegający na darni lód może przyczyniać się do powstawania uszkodzeń zimowych zarówno bezpośrednio poprzez wytworzenie warunków beztlenowych jak i pośrednio poprzez niską temperaturę (uszkodzenia mrozowe).

Bezpośrednią konsekwencją zalegającej na greenie pokrywy lodowej jest podduszenie roślin. Na początku lat 60-tych Jim Beard przeprowadził serię doświadczeń labolatoryjnych oraz polowych, w których badał zdolność przetrwania kilku gatunków traw pod pokrywą lodową (1,2). Badania te wykazały, że mietlica rozłogowa może przetrwać pod lodem 120 dni, podczas gdy wiechlina roczna jedynie 60 dni. W eksperymentach przeprowadzanych niedawno w Kanadzie mietlica rozłogowa oraz wiechlina roczna pokryte zostały warstwą lodu na okres 45 dni. Po upływie 75 dni od rozpoczęcia badań, a 30 dni od usunięcia pokrywy lodowej mietlica rozłogowa utrzymała mrozoodporność, podczas gdy wiechlina łąkowa uległa rozhartowaniu.

Za powód zamierania roślin pod lodem uważa się gromadzenie się toksycznych gazów oraz/lub wytworzenie warunków beztlenowych i rozhartowanie roślin. Według badań przeprowadzonych na lucernie, głównym gazem przyczyniającym się do zamierania roślin zielnych pod lodem jest dwutlenek węgla (4). Okresowe topnienie pokrywy lodowej ograniczyło gromadzenie się tego gazu, dzięki czemu rośliny poddane eksperymentowi nie zostały uszkodzone (4).

Rozhartowanie roślin pod pokrywą lodową zależy od gatunku trawy. Gatunkiem tracącym mrozoodporność pod długo zalegającą pokrywą lodową jest wiechlina roczna, podczas gdy mietlica rozłogowa nie ulega rozhartowaniu (3). Rozhartowanie roślin jest powodowane panującymi pod lodem warunkami beztlenowymi (3).

Tam gdzie warunki pogodowe nie pozwalają na długotrwałe zalegenie pokrywy lodowej z powodu występujących cykli topnienia i zamarzania, formowanie się lodu może przyczyniać się do powstawania uszkodzeń mrozowych. W sytuacji gwałtownego spadku temperatury, zamarzająca w pobliżu węzła krzewienia woda prowadzi do poważnego uszkodzenia roślin. Sytuacja taka ma często miejsce na przełomie zimy i wiosny a gatunkiem szczególnie podatnym na tego typu uszkodzenia jest wiechlina roczna.

Na wystąpienie uszkodzeń mrozowych narażone są rośliny, które wcześniej ulegly rozhartowaniu a następnie ich węzły krzewienia zostały uwodnione. Jak wcześniej wspomniano, rozhartowanie roślin może być wynikiem zalegającej na darni pokrywy lodowej, ale przede wszystkim spowodowane jest wzrostem temperatury (5). W przypadku wiechliny rocznej rozhartowanie następuje, gdy temperatura gleby przekroczy 8 ºC i utrzyma się na tym poziomie przez 48 godzin (6).

W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia uszkodzen mrozowych należy:

1)      Zadbać o kondycję roślin przed zimą. Osłabione rośliny wiechliny rocznej, zawierające małe ilości węglowodanów są bardziej podatne na destruktywne działanie lodu i niskich temperatur. Uszkodzenia mrozowe są najgroźniejsze w miejscach zacienionych, prawdopodobnie z powodu niższej zawartości węglowodanów w tkankach roślin rosnących w warunkach niedoboru światła (7).

2)      Zapewnić dobry drenaż w miejscach zbierania się nadmiernej ilości wody. W czasie następujących po sobie procesów zamarzania i odmarzania, nadmierna wilgotność może zwiększyć prawdopodobienstwo uszkodzenia wiechliny rocznej.

Piśmiennictwo:

1. Beard, J.B. 1964. Effects of ice, snow and water covers on Kentucky bluegrass, annual bluegrass and creeping bentgrass. Crop Science 4: 638-640

2. Beard, J.B. 1965. Effects of ice covers in the field on two perennial grasses. Crop Science 5: 139-140.

3. Tompkins, D.K., J.B. Ross, and D. L. Moroz. 2004. Effect of ice cover on annual bluegrass and creeping bentgrass putting greens. Crop Science 44:2175-2179.

4. Freyman, S. and V.C. Brink. 1967. Nature of ice-sheet injury to alfalfa. Agronomy Journal 59:557-560.

5. Tompkins, D.K., J.B. Ross, and D.L. Moroz. 2002. Dehardening of annual bluegrass and creeping bentgrass during late winter and early spring. Agronomy Journal 92:925-929.

6. Tompkins, D.K, C.J. Bubar, and J.B. Ross. 1996. Physiology of low temperature injury with an emphasis on crown hydration in Poa annua L. and Agrostis palustris. PTRC Report. web site: http://ptrc.oldscollege.ab.ca/researchreports.html

7. Rossi, F.S. 2003. New light on freeze stress. CUTT 14(3): 1,4